Arabskie panowanie w Maroku

Arabskie panowanie w Maroku

314
Arabskie panowanie w Maroku

W 682 roku na terytorium Maroka wtargnęła arabska konnica. Dość szybko dominującą religią regionu stał się islam. Pierwszym arabskim władcą całego Maroka stał się Idris I, założyciel dynastii Idrysydów. Idrisowi I, panującemu w latach 788-792, udało się zbudować niewielki, ale wystarczająco silny emirat arabski ze stolicą w Volubilis, które było dawniej stolicą rzymskiej prowincji. Sądzi się, że Idris I został otruty na rozkaz słynnego Haruna ar-Raszida, arabskiego kalifa dynastii Abbasydów (Idris I, przed pojawieniem się w Maroku, był jednym z jego poddanych).

Syna emira Idris II (792-828) przeniósł stolicę emiratu do miasta Fez i zdołał w istotny sposób umocnić pozycję emiratu. Obecnie Idrisa I i Idrisa II uważa się w Maroku za wybitnych działaczy państwowych i mężów opatrznościowych kraju.

Po Idrysydach władzę sprawowało mnóstwo rozmaitych arabskich i berberyjskich dynastii, wśród których należy wyróżnić dynastie Almorawidów (1062-1147) i Almohadów (1147-1258). Pod rządami pierwszej Maroko stało się silnym i niezawisłym królestwem, pod rządami drugiej staje się centrum ogromnego imperium obejmującego dzisiejszą Algierię, Tunis, Libię, a także większą część terytorium Hiszpanii i Portugali. Pozycja imperium została mocno zachwiana na początku XIII wieku po szeregu miażdżących klęsk zadanych Marokańczykom przez Hiszpanię. Od połowy XIII wieku kraj wkracza w fazę rzeczywistego rozpadu; do coraz silniejszych zagrożeń zewnętrznych dołożyła się permanentna wojna domowa między Arabami i Berberami. Dawna wielkość powróciła dopiero cztery wieki później, wraz z dojściem do władzy Saudów (1672-1727).

Pod władzą Saudów Maroko przeżywa swoisty renesans. Do kulturalnego i gospodarczego rozwoju kraju w niemałym stopniu przyczynił się napływ prawie miliona Maurów i Żydów uciekających z Hiszpanii w 1492 roku. Lata panowania sułtana Ahmada I al-Mansura (1579-1660) uważa się za złoty wiek w historii Maroka. Udało mu się zażegnać konflikty rozdzierające kraj na części i zjednoczyć go swoją twardą ręką. W 1660 roku Saudów zastąpiła dynastia Sharifanów, spośród których wyróżnia się sułtan Ismail al-Hasani panujący od 1672 do 1727 roku. Po nim w historii kraju po raz kolejny nastąpił czarny okres przerywany krótkimi okresami względnej pomyślności.

Do stałych konfliktów wewnętrznych należy jeszcze dołożyć permanentną wojnę z Hiszpanią i Portugalią, które dążyły do kontrolowania całego wybrzeża Afryki Północnej. Początkiem ekspansji było zajęcie przez Portugalczyków w 1415 roku portowego miasta Ceuta. Walka z wrogami zewnętrznymi prowadzona była ze zmiennych szczęściem, jednak w 1578 roku Maroku udało się zadać Portugalii kilka bardzo dotkliwych ciosów, a pod koniec XVII wieku odzyskać większą część miast nadmorskich. Jednak presja wywierana przez czołowe państwa europejskie – Hiszpanię, Wielką Brytanię i Francję – bynajmniej nie uległa osłabieniu. W jakiejś mierze sprzyjały temu działania marokańskich piratów grabiących statki w całym basenie Morza Śródziemnego; w rzeczywistości rząd marokański wspierał je, co nie mogło nie drażnić handlowych potęg.

W 1859 roku wojska hiszpańskie znów wylądowały na terytorium Maroka i zajęły port Tetouan. Nieco później przyłączyli się do nich Francuzi. W 1912 roku Maroko stało się częścią francuskiego protektoratu. Hiszpanie także kontrolowali znaczną część kraju, jednak większa część terytorium kraju należała do Francuzów.

Pierwszym francuskim namiestnikiem w Maroku został marszałek Lyautey, który okazał się władcą dość opanowanym i mądrym. Lyautey nie przebudowywał starych miast Maroka na modłę współczesną – zamiast tego budował zupełnie nowe osiedla francuskiego typu. W podobny sposób Francuzi postępowali także w przyszłości. To właśnie dzięki marszałkowi Lyautey w Maroku zachowało się tyle niezwykłych pamiątek architektonicznych położnych w historycznych centrach starych miast.

Na stolicę państwa wyznaczono Rabat, chociaż większa część instytucji rządowych znajdowała się w Casablance (to tutaj w ekspresowym tempie rozwijało się budownictwo, także tutaj powstał nowoczesny port morski).

PODZIEL SIĘ